2015 Du lịch Tuy Hòa Phú Yên

2015 Lịch trình du lịch Tuy Hòa Phú Yên

Ngày 1: Trung tâm thành phố Tuy Hòa.

Ngày 2: Tuy Hòa – Núi đá Bia – Cảng Vũng Rô – Hải Đăng Đại Lãnh – Cửa sông Đà Nông

Ngày 3: Tuy Hòa – Gành Đá Dĩa – Nhà Thờ Mằng Lăng – Cầu gỗ An Hải – Đầm Ô Loan.

Bên cạnh bài viết về du lịch Tuy Hòa theo lịch trình này, bạn cũng phải tham khảo thêm bài viết Kinh nghiệm Du lịch Phú Yên để có đầy đủ nhất thông tin về du lịch ở thành phố Tuy Hòa và tỉnh Phú Yên.

Đi đến Phú Yên như thế nào?

Các bạn có thể đến Tuy Hòa bằng nhiều cách: tàu hỏa, ô tô, máy bay, thậm chí là xe máy nếu các bạn ở cách Tuy Hòa – Phú Yên khoảng 100-200km.

Đường hàng không

VietnamAirlines là hãng hàng không duy nhất khai thác đường bay ở đây nối Tuy Hòa với Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Giá vé dao động từ 1.000-1.500k/ chiều. Thỉnh thoảng có vé giá rẻ dưới 1.000k và vào những dịp đặc biệt các bạn có thể mua vé giá rẻ tới 500-700k/ khứ hồi. Năm ngoái mình có săn được vé giá rẻ vào dịp 10.3 âm lịch chỉ có 500k/khứ hồi. Vì vậy nếu may mắn các bạn hoàn toàn có thể đi chơi bằng máy bay với chi phí chỉ bằng xe ô tô bus.

Tp Hồ Chí Minh – Tuy Hòa có chuyến bay vào các ngày Thứ 2, 4, 6, 7 và Chủ nhật.

Hà Nội – Tuy Hòa thì có các chuyến bay vào Thứ 2, 4, 5, 6 và Chủ nhật.

Lịch bay này rất thuận tiện để các bạn sắp xếp đi chơi vào các ngày cuối tuần. Các bạn có thể đếnTuy Hòa vào chuyến bay sáng thứ 6 và trở về vào chuyến bay sáng thứ 2.

Trước đây, sân bay Tuy Hòa là sân bay quân sự (sân bay Đông Tác), hai năm gần đây mới được đưa vào sử dụng cho mục đích thương mại nên có thể nói cơ sở vật chất của sân bay khá đơn giản, chỉ có một sảnh chính cho cả khách đến và khách đi. Điểm đặc biệt của sân bay Tuy Hòa là sân bay nằm ven biển, nên khi máy bay chuẩn bị hạ cánh các bạn có thể ngắm nhìn toàn cảnh khu vực sân bay tới cửa sông Đà Nông và tới tận khu vực trung tâm thành phố.

Sân bay cách trung tâm thành phố khoảng 10km nên các bạn có thể đi taxi hoặc xe ôm vào trung tâm thành phố. Nếu không muốn vào trung tâm thành phố mà muốn đi đến các vùng khác trong tỉnh Phú Yên thì bắt taxi hoặc xe ôm ra các điểm đón xe bus nằm trên quốc lộ 1A là có thể bắt được xe bus. Ở khu vực miền Trung taxi của Mai Linh rất có uy tín, nên các bạn cứ lên xe và nói điểm cần đến, các lái xe taxi luôn sử dụng đồng hồ tính tiền và không có chuyện đi vòng vèo để ăn gian tiền của các bạn đâu.

Xem thêm: Du lịch Phú Yên (Kinh nghiệm tổng hợp chi tiết)

Xe ôm thì cứ tùy khoảng cách mà các bạn trả giá, xe ôm ở Phú Yên mình thấy cũng không nói thách để khách phải trả giá quá nhiều. Nhìn chung, mình thấy sử dụng các dịch vụ này ở Phú Yên khá yên tâm, dễ chịu và thoải mái.

Đường sắt tới Phú Yên

Nếu bạn đến Tuy Hòa bằng tàu hỏa thì khi xuống ga, các bạn đã ở ngay trung tâm thành phố rồi. Từ ga các bạn có thể đi bộ qua phố Trần Hưng Đạo, khu vực này có rất nhiều khách sạn, nhà nghỉ để các bạn lựa chọn.

Tàu hỏa đến Tuy Hòa từ Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh các bạn đều phải đi tàu Thống Nhất, giờ tàu và giá vé các bạn có thể xem ở đường link này: http://210.245.63.220/GiotauGiaVe/Default.aspx

Từ Hà Nội, tàu nhanh nhất là tàu SE3, xuất phát lúc 10:00 tối hôm trước thì 8:14 tối hôm sau sẽ tới nơi. Vì vậy, nếu có thể thì các bạn nên đặt phòng khách sạn từ trước. Vì trải qua gần một ngày ngồi trên tàu hỏa, công thêm khi xuống đến nơi đã là tối muộn, các bạn sẽ cảm thấy khá mệt mỏi để có thể bắt đầu đi tìm khách sạn.

Từ thành phố Hồ Chí Minh, tàu nhanh nhất là SE2 và SE4, xuất phát từ tối hôm trước đến Tuy Hòavào sáng sớm ngày hôm sau.

Khi đến ga Tuy Hòa, các bạn có thể mua vé chiều về ngay tại ga để có thể chọn loại ghế mình muốn. Vì nếu các bạn mua sát giờ, nhiều khả năng các bạn sẽ phải mua loại ghế ngồi cứng, sẽ không dễ chịu lắm cho một chuyến hành trình dài.

Thực tế thì giá vé tàu hỏa không rẻ được hơn vé máy bay bao nhiêu nếu các bạn mua vé máy bay từ sớm. Nên mình đi Tuy Hòa nhiều lần nhưng hầu hết đều đi bằng máy bay cho tiết kiệm thời gian và cảm thấy thoải mái.

Đường bộ tới Phú Yên

Khoảng cách từ Hà Nội vào Phú Yên xa hơn rất nhiều so với thành phố Hồ Chí Minh – Phú Yên nên thường khách du lịch đi xe bus từ thành phố Hồ Chí Minh tới Phú Yên. Chứ nếu đi từ Hà Nội thì khách du lịch sẽ chọn các phương tiện đã kể ở trên. Phú Yên nằm trên quốc lộ 1A nên có rất nhiều nhà xe chất lượng cao chạy tuyến thành phố Hồ Chí Minh – Tuy Hòa như: nhà xe Thuận Thảo, Thành Ban, Cúc Tư… Những nhà xe này xe đều có chất lượng tốt, phục vụ chu đáo.

- Nhà xe Thuận Thảo: lịch chạy xe và giá vé các bạn có thể xem ở link này:http://www.thuanthao.com.vn/lich-xe-chay.html

Ngoài xe Tuy Hòa – Thành phố Hồ Chí Minh, nhà xe này còn có các tuyến nối Tuy Hòa với Quy Nhơn, Nha Trang, Đà Nẵng, Đak lak… rất phù hợp với các bạn đi du lịch dài ngày qua nhiều tỉnh.

- Nhà xe Thành Ban: các bạn có thể gọi điện tới số này 057. 3851195 để hỏi thông tin và đặt vé.

- Nhà xe Cúc Tư: 057. 3824 227

- Nhà xe Bình Phương: 057. 3826632

Đường Hùng Vương nhìn từ Kaya hotel

Đi lại ở Tuy Hòa-HCM=560km

Trung tâm TP. Tuy Hòa Khi đã đến thành phố Tuy Hòa, các bạn có thể thuê xe máy hoặc ô tô du lịch (nếu các bạn đi nhóm đông người) để đi theo lịch trình đã vạch sẵn của mình.

Nếu thuê xe máy các bạn có thể liên hệ với một vài số điện thoại dưới:

§  Anh Sang: 0934.074.522 (130k/ngày)

§  Anh Hiển: 0987.015.441

§  Chú Tuấn: 01266.508.613

Nhớ hỏi giá, thỏa thuận trước về các yêu cầu của mình (nếu có) để tránh trường hợp khi nhận xe thì các bạn thấy không ưng ý và cứ phải đổi đi đổi lại nhiều lần. Các bạn thuê xe dài ngày thì có thể mang về khách sạn để qua đêm luôn, khỏi cần cứ đến tối lại trả. Còn nếu thuê nửa ngày thì nhớ hỏi kỹ và thỏa thuận trước không đến lúc cuối lại bị tính cả ngày.

Xem thêm: Kinh nghiệm du lịch Bình Định

Xe ô tô thì các bạn có thể thuê các loại xe du lịch, 7 chỗ, 14 chỗ, 29 chỗ… có người lái. Chứ mình là khách du lịch ở nơi khác đến thì khó có thể thuê xe tự lái ở đây. Nếu các bạn ở các khách sạn lớn, khách sạn cũng cung cấp dịch vụ cho thuê xe này hoặc khách sạn liên hệ với các công ty thuê xe giúp bạn. Nếu không, các bạn có thể tham khảo một vài công ty dưới:

§  Phú Thiên Hưng: 057. 3827979

§  Công ty Anh Tuấn: 057. 3823569

Cá nhân mình thì thấy nếu đi nhóm nhỏ 4-6 người thì các bạn cứ gọi xe taxi đi trọn gói trong ngày tính theo tổng số km hoặc tính theo tổng số điểm dừng. Các bạn nên thỏa thuận trước về giá cả, các điểm dừng lại, thời gian dừng ở mỗi điểm. Trưa chiều có thể mời lái xe ăn cùng mình nhưng hầu như họ thường từ chối. Thực ra giờ về có thể muộn hơn một chút, số km đi có thể nhiều hơn một chút nhưng các bạn cứ bồi dưỡng cho lái xe thì họ sẽ không kêu ca gì đâu. (Đây là kinh nghiệm của mình khi thuê xe đi cả ngày hoặc đi đường dài).

NGÀY 1: TRUNG TÂM THÀNH PHỐ TUY HÒA

Nếu các bạn đến Tuy Hòa bằng máy bay hay lúc sáng sớm ở ga Tuy Hòa thì các bạn cũng gần như mất buổi sáng để sắp xếp khách sạn, hành lý rồi nghỉ ngơi sau chuyến đi dài. Như vậy các bạn có thể có một buổi chiều để khám phá thành phố Tuy Hòa.

Khi đến thành phố Tuy Hòa, các bạn nên lên Tháp Nhạn, nằm trên núi Nhạn. Thực tế thì núi thấp giống như một ngọn đồi, trước trên núi có nhiều chim nhạn nên núi có tên như vậy. Vào buổi tối, tháp Nhạn được thắp đèn sáng rực, từ dưới đường nhìn lên tháp rất nổi bật.

Cũng trên núi nhạn còn có Đài tưởng niệm Thương binh – Liệt sĩ Phú Yên, được xây dựng và quy hoạch rất đẹp.

Một biểu tượng khác của Tuy Hòa là sông Đà Rằng hay còn gọi là sông Ba, các bạn có thể ngắm toàn cảnh sông Đà Rằng từ cầu Đà Rằng hoặc từ cầu Hùng Vương. Từ đây các bạn cũng có thể nhìn thấy tháp Nhạn.

Đi lui ra phía ngoài thành phố, các bạn có thể lên núi Chóp Chài để ngắm cảnh toàn thành phố Tuy Hòa.

Trên này có trạm viba và có một đơn vị quân đội bảo vệ trên đó, các bạn có thể nói chuyện với các chú bộ đội trên trạm để vào trong chụp ảnh xuống dưới chứ chụp ảnh trạm thì không được. Lưu ý là chó trên này khá dữ nên các bạn phải hỏi trước rồi hẵng vào, đừng tự tiện vào.

Núi Chóp Chài có độ cao 391m nên khi các bạn lên tới đỉnh núi có thể dễ dàng quan sát toàn bộ khu vực trồng lúa ở đồng bằng ven biển Tuy Hòa và quan sát ra tận ngoài khơi.

Trên núi còn có chùa Hòa Sơn, Minh Sơn, Khánh Sơn và ở chân núi có chùa Bảo Lâm rất lớn và đẹp. Mình lên núi Chóp Chài nhiều lần, cả vào ban ngày hay buổi tối nhưng những chùa này mình mới chỉ đi qua chứ chưa vào, do cũng không thích chùa chiền lắm.

Buổi chiều, các bạn có thể qua khu quảng trường 1/4 uống nước mía hóng gió biển. Và đây cũng là khu tập trung rất nhiều trẻ em, thanh niên, người dân thành phố vào thời điểm chiều tối tới đây tập thể dục, dạo mát, nói chuyện với nhau… Ngồi ở đây các bạn có thể cảm nhận được nhịp sống của người dân nơi đây khá chậm rãi so với các thành phố khác.

Mình thì thích nhất việc đến Tuy Hòa là có thể thưởng thức các món ăn vặt ở đây, vừa ngon, vừa rẻ, nhiều khi cũng không quan trọng là quán nào ngon nhất, với mình hay nhất có lẽ là đi gặp hàng nào có thể rẽ vào ngay hàng đó. Nhưng trong bài viết này mình cũng cập nhật thông tin mới nhất về một số quán ăn vặt ngon ở trong thành phố Tuy Hòa:

§  Quán mình thích nhất là quán bánh bèo chén ở chân tháp Nhạn, lần nào đến mình cũng phải ghé ăn một lần. Năm ngoái mình ăn 10k/khay có 10 chén nhưng hình như năm nay đã lên 15k/khay (nhưng vẫn là rất rẻ).

§  Cháo Hàu ở số 373 Nguyễn Huệ, bát nhỏ 12k-15k, bát lớn 20k. Ngoài món cháo hàu còn có các món khác nữa cũng từ hàu.

§  Chả dông ở 92 Nguyễn Công Trứ, 30k/ đĩa.

§  Bò né ở số 3 Nguyễn Thái Học, 35k/ suất.

§  Bánh hỏi lòng heo, ngay chân cầu Hùng Vương hướng vào thành phố, bên tay phải

Bánh Hỏi Lòng Heo

§  Bánh mỳ Cô Bé ở 136 Nguyễn Huệ, 10k/ cái.

§  Bánh canh bán chiều tối: 32 Lê Trung Kiên. Cá nhân mình thì thấy món này không hấp dẫn như mọi người hay quảng cáo.

§  Cơm gà ở 189 Lê Thánh Tôn, 15k/suất (ăn sáng). Cơm gà kiểu gà xé phay, ăn cùng nước mắm chua ngọt khá ngon, nhưng cơm thì mình thấy hơi rời rạc quá, ăn sáng nếu ai không quen ăn đồ khô sẽ thấy hơi khó ăn.

§  Chè bán ở vỉa hè trên đường Lê Lợi.

§  Kem, kem trộn dừa, kem trộn nhãn… quán trên đường Duy Tân, đối diện siêu thị Coop Mart.

Đọc thêm: Hướng dẫn Trekking chinh phục Cực Đông

Bữa tối các bạn có thể chọn ăn hải sản ở khu vực bờ kè Bạch Đằng hoặc ngã tư Nguyễn Huệ – Lương Văn Chánh, giá cả đều rẻ, đồ hải sản tươi ngon.

Hoặc thưởng thức đặc sản Phú Yên là Cá ngừ Đại Dương ở quán bà Tám ngay ngã tư Lê Duẩn – Điện Biên Phủ. Hai món ngon nhất là Gỏi cá ngừ đại dương và món mắt cá ngừ hấp cách thủy.

Sau khi ăn tối, các bạn có thể uống cà phê tại Sky Lounge trên Khách sạn Cendeluxe để có thể ngắm cảnh thành phố về đêm. Giá đồ uống ở đây khoảng 60-80k/món.

Hoặc nếu muốn ngồi ở trung tâm thành phố thì có thể chọn Cà phê Huy Tùng với không gian rộng rãi và cà phê rất ngon ở số 123 Nguyễn Trãi.

Như vậy là các bạn đã có một ngày để tham quan thành phố Tuy Hòa và thưởng thức ẩm thực nơi đây.

NGÀY 2: TUY HÒA – NÚI ĐÁ BIA – CẢNG VŨNG RÔ – HẢI ĐĂNG ĐẠI LÃNH – CỬA SÔNG ĐÀ NÔNG

Lịch trình ngày thứ 2 sẽ đi về phía Nam của Phú Yên, các bạn nên xuất phát theo đường quốc lộ 1 và đi về bằng đường ven biển. Đường quốc lộ 1 thì hơi bụi một chút do có một vài quãng còn đang làm dở. Nhưng thẳng và ngắn.

Buổi sáng các bạn đi thẳng tới khu di tích núi đá Bia (Thạch Bi Sơn) để có nhiều thời gian chơi và tham quan ở đây. Khu di tích này nằm trên đèo Cả, con đèo nối Phú Yên với Khánh Hòa. Từ Tuy Hòa các bạn đi theo quốc lộ 1 về phía Khánh Hòa, lên đèo Cả, qua hồ Hảo Sơn ở bên tay phải sẽ nhìn thấy Khu du lịch sinh thái núi đá Bia ở bên tay trái. Núi nổi tiếng vì tảng đá bia khổng lồ cao khoảng 80 m trên đỉnh núi mà đứng từ rất xa vẫn có thể nhìn thấy.

Theo nhiều tài liệu, bia này do vua Lê Thánh Tông vào năm 1471 trong cuộc chiến tấn công Champa, đã cho quân lính khắc lên đó ranh giới giữa nước Đại Việt và Champa.

Khi vào khu du lịch sinh thái đá Bia này, các bạn sẽ leo bộ khoảng 1,5-2 giờ tùy vào sức khỏe sẽ lên tới vị trí bia đá. Từ đây, có thể ngắm nhìn toàn cảnh vịnh Vũng Rô ở ngay chân núi và vịnh Vân Phong phía Khánh Hòa. Cảnh tượng có thể nói là hết sức ấn tượng.

Tuy nhiên, với các bạn không thích leo trèo (như mình chẳng hạn) thì các bạn có thể bỏ qua khu vực này mà dành nhiều thời gian hơn để khám phá khu vực ven biển thuộc vịnh Vũng Rô.

Buổi trưa các bạn có thể thưởng thức món đặc sản lẩu mực Đại Lãnh ngay chân đèo Cả. Các bạn có thể vào bất cứ quán nào, gọi 1 nồi lẩu mực, chỉ khoảng 200 – 250k/ nổi cho 3-4 người là các bạn sẽ được thưởng thức món mực Đại Lãnh nổi tiếng. Mực ở đây nhỏ, chỉ hơn ngón tay nhưng cực kỳ tươi ngon nên hương vị chắc chắn sẽ rất khác biệt.

Làng Chài

Hoặc các bạn vượt qua đèo Cả, rẽ vào đường ven biển đi vào Cảng Vũng Rô, khu vực này cũng có nhiều quán hải sản ngon. Quán ngon nhất là quán nằm ngay cạnh cảng, quán cuối cùng trên đường đi vào nhà máy lọc dầu Vũng Rô. Hải sản được phục vụ trong những quán này là hải sản được đánh bắt từ sáng sớm ở ngay cảng Vũng Rô.

Sau bữa trưa các bạn có thể bắt đầu khám phá con đường ven biển nối đèo Cả với thành phố Tuy Hòa, còn gọi là đường Phước Tân – Bãi Ngà.

Các bạn có thể ghé thăm lần lượt các điểm trên đường đi của mình:

Cảng Vũng Rô: Nếu có cơ hội đến khu vực này vào lúc sáng sớm các bạn có thể xem cảnh tàu cá về cảng rất nhộn nhịp. Vũng Rô xưa là địa điểm tiếp nhận vũ khí bí mật từ miền Bắc chuyển vào bằng các con tàu Không số huyền thoại.

Tham khảo: Khách sạn giá rẻ ở Phú Yên

Vì vậy, nơi đây cũng có Đài tưởng niệm bến tàu Không số

Hải Đăng Đại Lãnh – Bãi Môn: đây là điểm phải đến trong lịch trình ngày thứ hai này. Hải đăng Đại Lãnh nằm ở mũi Đại Lãnh, hay còn gọi là Mũi Điện, điểm suýt được coi là cực Đông của nước ta. Các bạn gửi xe ở dưới chân hải đăng, quán nhà chú Mười (057.6288322), rồi leo bộ lên hải đăng. Có 2 đường để đi lên hải đăng:

§  Một đường các bạn băng qua bãi Môn và trèo tắt lên núi.

§  Một đường đi theo bậc cầu thang lên

Một số bạn nói là hải đăng thu phí tham quan nhưng nói như vậy chưa chính xác lắm, các chú bộ đội biên phòng có giải thích và phí này thu để bảo dưỡng, duy tu hải đăng. Ngoài ra, nếu các bạn muốn nghỉ lại ở hải đăng để ngắm hoàng hôn hay bình minh sáng hôm sau đều có thể đăng ký. Nếu không ăn nghỉ trên hải đăng thì các bạn cũng có thể gọi trước cho chú Mười để đặt ăn uống hoặc chỗ nghỉ đêm, giá cả rất dễ chịu. Gần đây mình thấy nhiều đoàn các bạn mang theo lều trại đến cắm trại ở khu vực bãi Môn này và sử dụng các dịch vụ do nhà chú Mười cung cấp cũng có phản hồi rất tốt. Vì vậy, nếu các bạn có nhiều thời gian hơn có thể ở lại Đại Lãnh một đêm để có cơ hội đón nhận ánh nắng đầu tiên của một ngày mới tại nơi đây, đó sẽ là một trải nghiệm rất thú vị.

Hải Đăng Đại Lãnh

Con đường ven biển từ Đại Lãnh về Bãi Gốc – Cửa Biển Đà Nông là con đường rất đẹp, được trải nhựa phẳng lỳ, ít xe cộ đi lại, các bạn vừa đi vừa có thể dừng lại ngắm cảnh, chụp ảnh tùy thích.

Từ cửa sông Đà Nông về thành phố thì là đường xuyên qua các xã ngoại thành của thành phố Tuy Hòa, qua mỗi một khu vực các bạn cũng có thể thấy được những điểm giống nhau hay khác biệt về lối sống, nhà cửa của vùng đất Phú Yên này.

Hành trình của ngày thứ 2 này các bạn cũng có thể đi ngược lại, lúc đi bằng đường ven biển, về bằng quốc lộ 1, hãy theo cách nào mà các bạn muốn và hãy dừng lại chỗ nào mà các bạn thấy thú vị chứ không nhất thiết phải điểm danh theo đúng lộ trình mình đã gợi ý. Như vậy, chuyến đi của các bạn mới thực sự là sự trải nghiệm.

NGÀY 3: TUY HÒA – GÀNH ĐÁ DĨA – NHÀ THỜ MẰNG LĂNG – CẦU GỖ AN HẢI – ĐẦM Ô LOAN

Ngày thứ 3 ở Phú Yên các bạn có thể đi về phía Bắc, cũng đi đường ven biển chiều đi và đi đường quốc lộ 1 chiều về. Đi về hướng này, các bạn sẽ đi qua nhiều bãi biển đẹp của Phú Yên. Điểm đặc biệt là những bãi biển này rất vắng người, khung cảnh yên tĩnh, hoang sơ, dịch vụ không có nhiều chứ không phải là những bãi biển chật ních người với vô vàn các loại hình dịch vụ phá hỏng đi cảnh quan của thiên nhiên. Đây cũng là điểm mình thích ở Phú Yên hơn những tỉnh ven biển miền Trung khác.

Đi về phía này thực sự là có rất nhiều điểm nên dừng lại. Nhưng để đi hết tất cả các điểm thì các bạn phải cân nhắc về mặt thời gian. Nếu chỉ có một ngày các bạn hãy lựa chọn các điểm mình muốn đi nhất.

Trên đường đi của mình các bạn sẽ gặp bãi biển như bãi biển Long Thủy, bãi Xép, bãi Gành Yến (nhìn ra hòn Yến), Cù Lao Mái Nhà… Bãi biển nào cũng rất đẹp, nếu có thời gian các bạn có thể dừng lại phơi nắng, tắm biển, thuê thuyền ra hòn Chùa, hòn Dứa… chơi.

Đi tiếp theo đường ven biển các bạn sẽ tới Gành Đá Dĩa (Ghềnh Đá Đĩa):

Gành Đá Dĩa được hình thành do nham thạch chảy từ khu vực núi lửa ra đến biển, gặp nước biển lạnh đột ngột nên đông cứng và co rút lại tạo thành những cột đá lửa hình lục lăng có màu đen xếp chồng lên nhau. Hiện tượng địa chất đặc biệt này ở trên thế giới không có nhiều nên có thể coi đây là khu danh thắng nổi tiếng nhất ở Phú Yên. Gành Đá Dĩa nhìn từ xa trông giống như những chồng đĩa trong lò gốm nên người xưa đặt tên như vậy. Tới đây, các bạn có thể gửi xe với giá 2k/ xe máy và đi bộ xuống dạo chơi trên những tầng đá. Khi xuống đến nơi thì các bạn có cảm giác gành nhỏ hơn so với các bức hình hay quảng cáo trên các trang du lịch. Nhưng chụp ảnh từ trên xuống thì sẽ thấy rất đẹp. Khu vực này có nhiều trẻ em bán dạo mấy món vỏ sò, vỏ ốc hay những viên đá đẹp, cũng không đáng bao nhiêu tiền nên nếu các bạn thích cũng có thể mua cho các em nhỏ đó.

Gành đá Dĩa

Cách Gành Đá Dĩa không xa là hải đăng Gành đèn. Hải đăng Gành đèn không hoành tráng như Hải đăng Đại Lãnh, cũng không có kiến trúc nổi bật nhưng vị trí của hải đăng khá đẹp, là điểm báo hiệu cho các tàu thuyền ra vào vịnh Xuân Đài và vịnh Chào của Phú Yên.

Từ Hải đăng Gành đèn, các bạn không quay trở về đường cũ mà đi về phía quốc lộ 1 để ghé thămNhà thờ Mằng Lăng – một trong những nhà thờ cổ nhất Việt Nam, được xây từ cách đây 120 năm

Nhà thờ giáo xứ Mằng Lăng được xây dựng theo kiến trúc Gothic với nhiều hoa văn trang trí đặc sắc, được sơn màu xám nằm trong khuôn viên rộng 5000m2 là một công trình Công giáo nổi bật của tỉnh Phú Yên cũng như trên cả nước.

Ghềnh Đá Đĩa

Nhà thờ hiện còn lưu giữ cuốn sách đầu tiên được in bằng tiếng Việt, là cuốn Phép giảng tám ngàycủa linh mục Đắc Lộ. Cuốn sách được trưng bày dưới một hầm mộ nhỏ trước sân nhà thờ. Nhưng hôm mình đến Nhà thờ thì thấy cửa hầm mộ khóa, không vào được bên dưới, lúc đó cũng là chiều muộn nên mình không tìm được ai để hỏi.

Tiếp tục đi về hướng quốc lộ 1, các bạn có thể nhìn thấy Đập Tam Giang

Rồi ghé thăm Cầu gỗ Tuy An, cây cầu gỗ dài nhất Phú Yên. Nếu các bạn đi xe máy qua cầu đóng phí 3k/ xe, có thêm người ngồi sau xe là 4k.

Nếu có nhiều thời gian, các bạn có thể đi xa hơn về phía Bắc đến thị xã sông Cầu, thị xã nằm bên cạnh vịnh Xuân Đài. Khu vực này có các nhà hàng, trạm nghỉ ven biển được xây dựng hiện đại, sạch sẽ mà giá cả các dịch vụ đều rất rẻ.

Nếu không còn thời gian để đi quá xa về phía Bắc, các bạn có thể xuôi về hướng thành phố, dừng lại thưởng thức đặc sản hàu và sò huyết Đầm Ô Loan.

Các bạn đi đến khu vực cầu An Hải thì rẽ vào khu đầm, tìm quán Tuấn, quán này có rất nhiều người dân Phú Yên trong thành phố ra đây ăn. Giá cả không đắt, phục vụ nhanh chóng, khách hàng có thể vừa thưởng thức các món đặc sản vừa ngắm cảnh mặt đầm Ô Loan.

Đây là lịch trình mình gợi ý đối với các bạn đi du lịch Phú Yên – Tuy Hòa ít ngày. Còn nếu các bạn có nhiều thời gian hơn thì Phú Yên còn rất nhiều điểm hấp dẫn. Hoặc cũng những điểm này nhưng các bạn đi một cách chậm rãi hơn để có thể cảm nhận hết vẻ đẹp của vùng đất còn gọi là Xứ Nẫu này.

Một số điểm các bạn có thể tham khảo:

Khu du lịch thủy điện sông Hinh

Từ quốc lộ 1A các bạn đi về phía cầu Đà Rằng đến ngã ba Phú Lâm thì rẽ phải theo đường 645 đến thị trấn Hai Riêng. Đây là trung tâm hành chính của huyện sông Hinh. Sông Hinh là một huyện miền núi của tỉnh Phú Yên, là địa bàn sinh sống của 20 dân tộc thiểu số. Khi đến với khu vực này các bạn có thể thăm khu vực tam giác thủy điện sông Hinh – thủy điên Ba Hạ – thủy điện Krong Năng; tham quan hồ Tân Lập, hồ Eadin; thác H’Ly… Ngoài ra, khu vực này rất thích hợp với các bạn thích loại hình du lịch văn hóa.

Địa đạo Gò Thì Thùng

Từ quốc lộ 1A đi về phía Bắc đến ngã ba Chí Thạnh các bạn rẽ tay trái, đi khoảng 15km lên Cao nguyên Vân Hòa là đến khu di tích này. Đây là 1 trong 3 địa đạo lớn nhất ở Việt Nam, bao gồm địa đạo Củ Chi và địa đạo Vĩnh Mốc.

Thác Vực Hòm

Nằm cách thành phố Tuy Hòa khoảng 45km, thác là những cột đá bazan có lịch sử hình thành địa chất giống với khu vực Gành Đá Dĩa. Các bạn đi quốc lộ 1A về hướng Bắc, đến ngã ba Hòa Đa thì rẽ trái, đi thêm khoảng 10km thì rẽ sang đường đất. Đi khoảng 10-15km thì hỏi thăm đường vào thác. Các bạn phải gửi xe bên ngoài rồi đi bộ vào khoảng 1km sẽ đến thác Vực Hòm.

Hồ chứa nước Phú Xuân và Suối nước nóng Trà Ô thuộc huyện Đồng Xuân.

Khu bảo tồn thiên nhiên Krong Trai thuộc huyện Sơn Hòa.

Ngoài ra, từ Tuy Hòa, các bạn cũng có thể đi sang các khu vực lân cận thuộc Khánh Hòa như trekking Mũi Đôi – điểm cực Đông của Tổ quốc bằng cách đi vào hướng Đầm Môn. Hoặc sang nghỉ ngơi ở khu vực bãi biển Đại Lãnh, Khánh Hòa.

Cá nhân mình đánh giá, Phú Yên có vẻ đẹp hoang sơ, chưa bị các loại hình dịch vụ xô bồ làm xấu đi vẻ đẹp vốn có của thiên nhiên nên mình thích Phú Yên hơn hẳn các thành phố biển khác. Phú Yên phù hợp với những người muốn đi du lịch theo kiểu về với thiên nhiên, thích sự tĩnh lặng, không ồn ào. Còn nếu các bạn thích sự sôi động, náo nhiệt, có lẽ Nha Trang hay Vũng Tàu sẽ là một sự lựa chọn thú vị hơn.

Khách sạn nhà nghỉ ở Tuy Hòa

Với lịch trình 3 ngày ở Phú Yên trong đó ngày đầu các bạn chơi ở trung tâm thành phố, ngày thứ 2 đi về phía Nam và ngày thứ 3 đi về phía Bắc thì tốt nhất các bạn nên thuê khách sạn, nhà nghỉ ở khu vực trung tâm thành phố.

Tuy Hòa không phải là một điểm nóng về du lịch như Đà Nẵng hay Nha Trang nên giá phòng ở đây không đắt, các bạn có rất nhiều sự lựa chọn nếu ở khu vực trung tâm thành phố. Khách sạn 5 sao ở đây cũng chỉ có giá chưa tới 1 triệu/ phòng, ví dụ như: khách sạn Cendeluxe Tuy Hòa (số 2 đường Hải Dương), Khách sạn Kaya 4 sao (số 238 đại lộ Hùng Vương) có giá 6-700k/ phòng. Ý kiến cá nhân của mình thì Tuy Hòa tuy là thành phố biển nhưng với lịch trình gợi ý như trên thì các bạn cứ chọn khách sạn ở trong thành phố mà ở, không nên ở khách sạn sát biển vì biển ở đây cũng không phải là đẹp để bơi.

Còn nếu bạn vẫn muốn ngắm biển có thể chọn khách sạn Công Đoàn (số 53 đường Độc Lập) với giá 300k/phòng bao gồm cả ăn sáng. Khách sạn 1, 2 sao ở đây giá chỉ dao động từ 120-300k/ phòng. Năm 2013, mình ở khách sạn An Phát (số 35 Lê Lợi) có 120k/ phòng 2 giường, mà phòng rộng mênh mông chứ không phải kiểu phòng đặt có mỗi cái giường đã chật. Tất nhiên với giá này thì nội thất chỉ ở tầm trung bình chứ không thể đẹp được, nhưng cũng đủ các tiêu chuẩn về phòng tắm, nước nóng, điều hòa…

Từ đầu năm 2014 đến nay thì các bạn trên các diễn đàn du lịch có phản hồi khá tốt về khách sạn Nhiệt Đới (số 216 đường Nguyễn Huệ).

Khi lên kế hoạch cho chuyến đi, các bạn có thể tham khảo các website đặt phòng như agoda.com để chủ động việc đặt phòng, và tham khảo giá. Bạn có thể tham khảo một số khách sạn tại đây

Coi như vậy là đã xong những vấn đề cơ bản nhất khi các bạn đến Tuy Hòa, Phú Yên, bây giờ chúng ta sẽ thưởng thức các cảnh đẹp Phú Yên theo lịch trình đã lên sẵn.

2012 Đám cưới Trinh-Mạnh

Nhà Cô ba Truyền-Bình Tân
Lễ Rước dâu

Mạnh

https://www.facebook.com/profile.php?id=100004737765166

Đàng gái nhận lễ vật

 



Chú rễ Mạnh và Đàng trai dâng lễ vật

Nhu-Thanh-KLong+Diệu-Cô Ba+Bốn Hoàng(Nguyen Hoàng)

Đám cưới Cô Trinh+Cậu Mạnh tại nhà thờ Trung Chánh-Hóc Môn

Tú Trinh+Mạnh

Bốn Hoàng-Suôi trai

Cô Ba-Thu-Ngân-Nhu-KLong

Anh Quế(Bình Thuận) Thành(Cháu nội dí Trâm)

Mạnh+Trinh/ Phước+Mai+Bo

Thông -Trúc Ly-Kim Lộc


Trúc Duyên -Mai +Bé Bo

22-7-2012

Ngày 30/08/2014 Đính hôn của Trọng=Bàn trưởng lão

Ba anh em:(anh cả giữa- 2 bên em rễ))

2014 Người Việt với văn hóa âm tính

Người Việt ưa nịnh, thích 'dìm': Tác hại đến đâu?

"Với một truyền thống văn hóa "ưa được nịnh", "thích được khen", nhưng lại sợ phê bình và tự phê bình đến như thế, nếu không tự thay đổi từ gốc rễ mà cứ đòi hỏi tiến bộ, đòi hỏi "văn hóa từ chức"..., thì vẫn chỉ là mơ mộng mà thôi!" - GS-TSKH Trần Ngọc Thêm.

GS-TSKH Trần Ngọc Thêm. Ảnh: Phạm Thành Long/ Documentary.vn

LTS: Vừa qua, "Đại tướng quân Hai lúa" trở thành đề tài được bàn luận sôi nổi. Mặc dù đây chỉ là một câu chuyện nhỏ, nhưng từ đó đã gợi ra rất nhiều điều khiến chúng ta suy ngẫm, liên quan đến việc vì sao những sáng tạo, thay đổi, cải cách của VN vẫn còn gặp nhiều rào cản và chậm bước so với đòi hỏi của thời đại.

Chẳng hạn, so với các quốc gia láng giềng trong khối ASEAN, như Myanmar, Campuchia, Lào, thì Việt Nam đổi mới sớm nhất. Nhưng sau cú đột phá ngoạn mục vào năm 1986, chúng ta lại rơi vào trì trệ, hiện nay nhiều người đã cảnh báo về nguy cơ tụt hậu...

Nguyên nhân văn hóa căn cốt ẩn sau những vấn đề ấy chính là chủ đề của cuộc trò chuyện của Tuần Việt Nam với GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học tự nhiên Nga, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc Trung tâm Văn hóa học Lý luận và Ứng dụng Trường Đại học KHXH&NV thuộc ĐHQG-HCM. Những câu trả lời của ông xoay quanh một lý giải được ông khái niệm hóa là "Văn hóa âm tính".

"Biến đổi từ từ"

Thưa Giáo sư, là người có nhiều năm nghiên cứu văn hóa VN, xin ông đưa ra một nhận định tương đối khái quát vì sao những thay đổi của chúng ta thường diễn ra khó khăn và chậm hơn so với đòi hỏi bức thiết của thực tế?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Tôi đã có quá trình nghiên cứu khá lâu về câu hỏi nhức nhối này và đi đến kết luận rằng: "Văn hóa VN có đặc điểm là biến đổi từ từ, không có đột biến, trừ trường hợp có ảnh hưởng hay tác động có yếu tố bên ngoài như cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 hay công cuộc Đổi mới năm 1986". Giờ tôi xin nhắc lại để trả lời cho câu hỏi của anh.

Xuất phát từ đâu VN lại có đặc điểm văn hóa như vậy, thưa ông?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Năng lực hành động và năng lực tư duy bắt đầu từ văn hóa. Nói cách khác, văn hóa là cái gốc rễ của dân tộc. Phải hiểu sâu hơn về cội nguồn gốc rễ đó thì mới lý giải được mọi chuyện, mọi vấn đề đặt ra, mọi vấn nạn mà chúng ta đang thấy.

Theo phân loại của tôi, nền văn hóa Việt Nam của chúng ta thuộc loại âm tính, mang những đặc trưng khác hẳn những nền văn hóa dương tính. Văn hóa âm tính giống như tính cách của người đàn bà, thích sự ổn định và luôn hướng tới sự ổn định, rất ngại mọi sự thay đổi. Văn hóa dương tính thì ngược lại, giống tính cách người đàn ông, mạnh mẽ, quyết liệt, hay thay đổi, ghét sự trì trệ, nhàm chán, v.v.

Khi nghiên cứu chúng ta tách ra chứ kỳ thực trong mỗi sự vật, hiện tượng, con người... đều có phần âm và phần dương, cái khác nhau là ở chỗ mặt nào trội hơn mà thôi.

Điều kiện tự nhiên là nguồn gốc của văn hóa. Thiên nhiên khác nhau thì kinh tế cũng sẽ khác nhau, từ đó văn hóa ắt cũng sẽ khác nhau. Các dân tộc có truyền thống mưu sinh bằng nông nghiệp trồng trọt là âm tính; trong đó nông nghiệp lúa nước thuộc loại âm tính nhất. Các dân tộc sống bằng chăn nuôi, du mục thuộc loại dương tính.

Trên thế giới mênh mông này chỉ có Đông Nam Á là cái nôi của nền nông nghiệp lúa nước. Trồng trọt phụ thuộc vào thiên nhiên nhiều hơn chăn nuôi, trồng lúa nước thì mức độ phụ thuộc cao nhất. Sự phụ thuộc khiến người ta trở nên thụ động. Và cũng chính vì vậy mà nơi này có nền văn hóa âm tính nhất.

Đông Bắc Á và phương Tây là những vùng đồng cỏ, thảo nguyên mênh mông, con người thời cổ sống bằng kinh tế du mục, khiến con người phải luôn phải rong ruổi, di chuyển. Điều này tác động đến lối suy nghĩ, dần dần hình thành kiểu văn hóa dương tính, đối lập với văn hóa âm tính của chúng ta.

Văn hóa Việt - Trung: Giống nhau chỉ trên bề mặt

Nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước khẳng định văn hóa VN chịu ảnh hưởng rất sâu rộng bởi nền văn minh Trung Hoa, yếu tố cùng thể chế cũng chi phối sự ảnh hưởng này. Quan điểm của ông ra sao?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Nhìn bề ngoài thì đúng là như thế, nhưng nếu chỉ dừng ở cảm nhận bề ngoài thì ta sẽ chỉ có được những nhận xét cảm tính, phiến diện rất đáng tiếc vì không đi vào bản chất gốc của sự việc! Văn hóa luôn là "mục tiêu, động lực và nền tảng của sự phát triển" cho nên dù có sự tương đồng về thể chế thì VN và TQ vẫn khác nhau rất nhiều.

Trên cơ sở nghiên cứu tài liệu, cũng như qua quan sát thực địa tại nhiều địa phương khác nhau của TQ, tôi thấy rất rõ rằng những sự giống nhau tuy nhiều nhưng thuộc về tầng mặt, trong khi những sự khác nhau thì nằm ở tầng sâu, rất căn bản.

Một bên là văn hóa âm tính điển hình như VN, một bên là loại hình văn hóa trung gian "vừa có âm vừa có dương" và có những giai đoạn mặt dương có phần trội hơn như TQ thì làm sao giống nhau hoàn toàn được. Chỉ có thể có những ảnh hưởng do tiếp xúc giao thoa, còn do có cái gốc nền rất khác nhau nên bản chất cũng khác nhau.

Tính trung gian này của văn hóa TQ thể hiện rất rõ trong lĩnh vực tổ chức xã hội. Trong khi xã hội phương Tây luôn biến động nên coi trọng cá nhân, Đông Nam Á ưa ổn định, ít biến động nên coi trọng làng xã thì Đông Bắc Á ở giữa, coi trọng gia đình.

Cụ thể là thế nào, thưa giáo sư?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Văn hóa âm tính xuất phát từ nông nghiệp lúa nước nên có sức mạnh tập thể rất cao. Chính nhu cầu thu hoạch mùa màng, bảo vệ cuộc sống đã buộc mọi người phải chung tay, phải có mối liên kết ràng buộc chặt chẽ.

Tương tự như vậy, khi có ngoại xâm là bị đẩy vào thế cùng, sức mạnh tập thể của văn hóa âm tính, sức mạnh làng xã sẽ trỗi lên chống lại. Lúc ấy cả nước như một.

Đặc trưng rõ nhất của văn hóa VN là vai trò cao của cộng đồng làng xã - đơn vị tế bào của xã hội Việt Nam. Từ làng ra đến nước, tạo nên mô hìnhLàng - Nước. Trong suốt chiều dài của lịch sử, TQ đô hộ ta cả ngàn năm, đánh chiếm ta bao nhiêu lần mà ta không mất nước là nhờ việc cái gốc văn hóa Việt nằm ở làng chứ không phải ở đô thị.

Quan quân TQ cai trị chỉ có thể đưa đến ở các đô thị chứ không thể kiểm soát hết nông thôn, nên không thể tiêu diệt hay đồng hóa được văn hóa Việt. Và do văn hóa làng quá mạnh nên cứ mỗi khi quân xâm lược rút đi thì văn hóa làng lại tấn công trở lại đô thị, kéo đô thị trở về với văn hóa làng. Đây là đặc trưng rất Việt, khác biệt với nhiều quốc gia khác có nền văn hóa thiên về dương tính mà tại đó, đô thị luôn có lực hút kéo nông thôn biến đổi theo thành thị.

Trong những cuộc đối đầu với các cuộc xâm lăng, chất âm tính mạnh của văn hóa làng xã ấy đã phát huy tác dụng, giúp cho VN dù có trải qua hàng ngàn năm lệ thuộc cũng không bị ảnh hưởng của đô thị lôi kéo, kết quả là không bị văn hóa ngoại bang đồng hóa.

Trong khi đó, trong văn hóa TQ và các nước Đông Bắc Á, do làm nông nghiệp lúa cạn, trồng kê mạch, không cần liên kết lớn ở quy mô làng xã nên đơn vị cơ bản của xã hội là gia đình. Từ gia đình (nhà) ra đến nước, tạo nên mô hình Quốc gia - Nhà nước.

Đặc trưng của gia đình là tôn ti trật tự, có trên có dưới. Ra xã hội cũng vậy, "trên bảo thì dưới phải nghe" là nguyên tắc tối thượng. Nó khác với VN ta ngày xưa là "phép vua thua lệ làng", hay ngày nay là hiện tượng "trên bảo dưới không nghe", "thủ kho to hơn thủ trưởng", v.v...

Bởi vậy mà trong văn hóa TQ, ý chí luận rất mạnh. Họ có thể làm được những việc "kinh thiên động địa" như xây Vạn lý Trường thành thời Tần Thủy Hoàng, hay "chiến dịch diệt chim sẻ" vào những năm 1958-1962 khiến cho sau đó châu chấu tràn ngập phá nát mùa màng và kéo theo nạn đói lớn làm cho nhiều người chết đói.

Văn hóa TQ hướng đến cái tuyệt đối, cực đoan kiểu "đội đá vá trời", "Ngu Công dời núi", "Tinh Vệ lấp biển", "toàn dân làm gang thép", "toàn dân diệt chim sẻ". Trong khi văn hóa VN do thiên về âm tính nên hướng đến sự dung hòa theo triết lý âm dương. Theo đó, làm cái gì cũng hướng tới mục tiêu "vừa phải", không thấp quá nhưng cũng đừng cao quá, "trông lên thì chẳng bằng ai, trông xuống chẳng ai bằng mình".

Tư duy "vừa phải", ưa khen ngợi

Đứng từ góc độ này thì có thể thấy hai nền văn hóa rất khác nhau về bản chất. Vậy tư duy "vừa phải" mà ông vừa nói tác động đến ta thế nào - trong tính cách cá nhân, cộng đồng, xã hội...?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Tư duy "vừa phải" là đặc điểm cố hữu của người nông dân Việt. Thấy ai khó khăn thì mọi người xung quanh xúm lại giúp cho vươn lên, đó là mặt tốt đẹp. Nhưng ngược lại, nếu thấy có ai vươn lên cao hơn thì mọi người cũng thường xúm lại, cùng nhau kéo xuống, để về sau không ai còn dám nghĩ đến chuyện nổi trội lên nữa!

Ở VN ta, những người tài giỏi xuất sắc trong một cơ hay bị dèm pha, đố kỵ. Mà ở đời thì anh nào giỏi, làm nhiều thì hay có sai nhiều. Do "ghen ăn tức ở" (hiện nay lớp trẻ gọi tắt là thói GATO) và tâm lý muốn giữ lấy cái sự ổn định, bình yên cho mình mà người ta sẽ săm soi, bới móc thổi phồng, biến cái lỗi nhỏ thành to, thậm chí đặt điều nói không thành có.

Khi cả tập thể đã xúm vào "trị" anh giỏi mà lãnh đạo lại non tay thì ông ta sẽ không bảo vệ người giỏi nữa và ngả theo số đông. Đó là một lý do lớn khiến nhiều người phải từ bỏ môi trường nhà nước, hoặc thậm chí ra nước ngoài tìm đất phát triển khả năng.

Với tư duy "vừa phải" như thế, ở VN không thể có những công trình vĩ đại như Vạn lý Trường thành, Kim tự tháp hay Angkor. Những cái kỳ vĩ đó chỉ có thể là sản phẩm của lối tư duy tuyệt đối theo kiểu văn hóa dương tính, đối lập với tư duy "vừa phải" của ta.

Mặt khác, văn hóa âm tính giống như người phụ nữ, thường chỉ thích nghe và tin là thật những lời khen nịnh. Vì vậy mà người VN ta thường không thích bị chê, kiểu "Tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại", "Đừng vạch áo cho người xem lưng". Có ai đụng đến khuyết tật gì của mình là lập tức thanh minh thanh nga, tìm cách trốn tội, "đá quả bóng sang chân người khác".

Cả hệ thống quản lý nếu không tỉnh táo, sáng suốt, thì cũng bị nền văn hóa âm tính này chi phối và phạm phải những quyết định sai lầm.

Chẳng hạn, mấy năm qua có một tổ chức quốc tế thường khảo sát các giá trị ở các quốc gia qua thăm dò dư luận. Khi họ công bố kết quả rằng VN là đất nước có chỉ số hạnh phúc cao vào loại gần nhất thế giới thì chỗ nào cũng phấn khởi đưa tin, lên tiếng phụ họa. Nhưng khi cũng chính tổ chức này công bố kết quả rằng ngành nọ ngành kia của Việt Nam do tham nhũng, đút lót nhiều mà có chỉ số hài lòng thấp thì ngay lập tức, tổ chức đó bị phản ứng.

Với một truyền thống văn hóa "ưa được nịnh", "thích được khen", nhưng lại sợ phê bình và tự phê bình đến như thế, nếu không tự thay đổi từ gốc rễ mà cứ đòi hỏi tiến bộ, đòi hỏi "văn hóa từ chức"..., thì vẫn chỉ là mơ mộng mà thôi!

Liệu có "liều thuốc" nào giải được văn hóa âm tính? Mời độc giả theo dõi câu trả lời của GS. Trần Ngọc Thêm trong Phần 2 của bài phỏng vấn.

Làm thế nào VN có 'những cú thay đổi ngoạn mục'?

"Một nền văn hóa âm tính đậm đặc, với những con người lúc nào cũng chỉ lo "ổn định" luôn có một lực lượng bảo thủ không cho phép phái cấp tiến làm gì tới nơi tới chốn" - GS.TSKH Trần Ngọc Thêm.

>> Sẽ ra sao nếu Đại tướng quân Hai Lúa vẫn ở VN?

>> Con đường đưa Việt Nam tới thịnh vượng

>> Người Việt: Chỉ trích "lạnh xương" và "khen cho chết"

LTS:"Văn hóa âm tính", đặc tính "biến đổi từ từ" chi phối ra sao đến sáng tạo, đổi mới tại VN? Làm sao khắc phục điều này?... Đó là nội dung Phần 2 cuộc trò chuyện của Tuần Việt Nam với GS.TSKH Trần Ngọc Thêm, Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học tự nhiên Nga, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc Trung tâm Văn hóa học Lý luận và Ứng dụng Trường Đại học KHXH&NV thuộc ĐHQG-HCM.

Xem lại Phần 1: Người Việt ưa nịnh, thích 'dìm': Tác hại đến đâu?

Mặt trái của sự ổn định kéo dài

Ở phần trước, GS đã bàn đến những tác động của tư duy "vừa phải" đến tính cách cá nhân, cộng đồng, xã hội. Ở tầm vĩ mô hơn, tác động của nó ra sao đến bộ máy, cơ chế vận hành đất nước?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Xuất phát từ tư duy "vừa phải", nền văn hóa âm tính luôn hướng tới sự ổn định. Ổn định là đứng yên, mọi sự thay đổi, phát triển đều bị chống lại, bị kìm hãm. Và cả một bộ máy, cả cơ chế đều hướng tới sự ổn định, phục vụ và gìn giữ cho sự ổn định đó. Cái mới xuất hiện thường bị dị ứng, bị xem là "có nguy cơ mất ổn định" rất cao.

Muốn phát triển thì phải có đột phá, thay đổi hiện trạng, và phải có người giỏi để làm việc này. Nhưng như tôi đã nói, văn hóa âm tính của ta sẽ "kéo" người giỏi nào muốn nổi trội lên. Và toàn bộ người Việt chúng ta đều thấm nhuần đức khiêm tốn, coi đó không chỉ là đạo đức mà còn là cách sống.

Các nền văn hóa dương tính như phương Tây không như vậy. Họ được giáo dục sự trung thực, nói về mình như mình thực có. Họ quan niệm tự cao tuy có thể vấp ngã, nhưng sau vấp ngã sẽ học kinh nghiệm mà đi lên, còn khiêm tốn thì không.

Ai cũng ngại thay đổi, xáo trộn. Vì vậy, khi chọn người chẳng hạn, người ta sẵn sàng "bầu" cho người không có gì đặc sắc nhưng được cái là lúc nào cũng vui vẻ, xởi lởi, hòa đồng với mọi người, ai nói gì cũng gật.

Dường như đặc tính thích "ổn định" này cũng chi phối lớn đến quan niệm về tài năng và cách sử dụng người tài ?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Cũng vì thích sự ổn định nên người VN thường thích người dễ bảo, thích nghe lời. Trong gia đình thì thích "con ngoan", biết vâng lời chứ không phải biết sáng tạo. Còn trong nhà trường thì muốn "trò giỏi", nhưng "giỏi" ở đây phải hiểu là học thuộc bài, làm văn cũng phải theo văn mẫu của thầy cô đưa ra.

Cho nên người VN với bản tính linh hoạt chỉ giỏi sáng tạo vặt, biến báo, kiểu Trạng Quỳnh, thích ăn may kiểu Trạng Lợn, nói dóc kiểu Ba Phi, còn sáng tạo kiểu làm máy bay, tầu ngầm, chế tạo xe tăng thì nhẹ sẽ bị coi là "có vấn đề".

Với nền giáo dục như thế này thì làm sao đào tạo cho ra những những nhà phát minh, nhà bác học, nhà văn hóa lỗi lạc?

Trong quản lý xã hội, nhiều lãnh đạo ở các cấp đều thường chọn cấp phó, người giúp việc thấp hơn mình từ một đến vài "cái đầu". Người ta cho rằng làm như thế thì mới đảm bảo "ổn định", trước hết là "ổn định" vị trí của mình.

Cách làm đó vô hình trung đã tạo nên một "cơ chế loại bỏ người tài" ra khỏi bộ máy. Thậm chí trong xã hội cũng không có đất cho họ dụng võ vì những ràng buộc đạo đức, pháp luật luôn chống lại nguy cơ làm "mất ổn định".

Nghe ông nói tôi không khỏi liên hệ đến những câu chuyện "Đại tướng quân" hay phát minh, sáng chế "Hai lúa" được nhắc đến rất nhiều gần đây?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Phải, với những đặc điểm tôi đã phân tích, không có gì ngạc nhiên khi thấy những sáng chế, phát minh hay sáng kiến cải tiến khoa học kỹ thuật trong nước ít khi được quan tâm, ngược lại có khi còn bị o ép.

Như chuyện ông Phan Bội Trân ở TP.HCM bỏ tiền của, trí tuệ công sức ra chế tạo tàu ngầm mi-ni mà phải "lên bờ xuống ruộng" khi cho chạy thử nghiệm...

Như chuyện ông Hải máy bay, có thể có vị Bộ trưởng sẽ trả lời rằng việc này là do "cơ chế bên Campuchia thoáng hơn ở ta... Và ta không có nhu cầu sửa chữa xe quân sự vì đã có đơn vị chuyên môn làm rồi". Điều này có thể đúng. Nhưng nó cũng đồng thời cho thấy nền văn hóa âm tính luôn kìm hãm sáng tạo, dị ứng với thay đổi đã chi phối mạnh mẽ đến mức nghiệt ngã vào hệ thống quản lý xã hội.

Nguy cơ của nền văn hóa âm tính vô cùng lớn nếu không biết phát huy mặt mạnh và khắc phục những mặt trái của nó, thoát ra khỏi "vũng lầy ổn định" của nó.

Không thể "cứ từ từ" mãi

Theo GS, chắc phải có giải pháp nào cho "căn bệnh" âm tính, truyền thống biến động từ từ của chúng ta chứ?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Nghiên cứu lịch sử, tôi nhận thấysự "biến động từ từ" như một quy luật ấy có thể thúc đẩy cho nhanh hơn lên nếu có được sự kết hợp ở những mức độ khác nhau của ít nhất 3 trong số 4 điều kiện: (1) Cuộc sống của toàn dân chúng rơi vào (hoặc gần như rơi vào) tình trạng đặc biệt khó khăn, bế tắc; (2) Có một vị minh quân, minh chúa, tức một nhà lãnh đạo mạnh mẽ, sáng suốt, tận tâm tận lực vì dân; (3) Có một cú hích từ bên ngoài và (4) Mỗi người nhìn ra xung quanh thấy người khác khá hơn mình và bản thân mình có nhu cầu thay đổi hiện trạng.

Trong đó, điều kiện 1 thuộc về văn hóa vật chất - mưu sinh; điều kiện 2 thuộc về văn hóa chính trị; điều kiện 3 thuộc về ngoại lực; điều kiện 4 thuộc về văn hóa tính cách, tinh thần.

Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một trường hợp đột biến nhờ hội tụ ở mức rất cao ba điều kiện đầu: 1/ Cuộc sống của dân chúng dưới thời thực dân, phát xít Nhật rơi vào bước đường cùng, hàng triệu người chết đói. 2/ Cái tên "Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh" có sức mạnh như một lời hiệu triệu thu hút quần chúng. 3/ Chiến tranh thế giới kết thúc, Nhật đầu hàng Đồng minh vô điều kiện.

Công cuộc Đổi mới năm 1986 là một trường hợp đột biến khác cũng hội đủ cả ba điều kiện đầu, nhưng ở mức thấp hơn: 1/ Cuộc sống kinh tế của cán bộ nhân dân ba miền ở mức rất khó khăn. 2/ Tổng bí thư Trường Chinh là một nhà lãnh đạo có uy tín và tận tâm tận lực vì dân. 3/ Công cuộc Cải tổ (Perestroika) của Liên Xô cũng vừa lúc bắt đầu.

Nếu nói về "cú hích từ bên ngoài" thì hiện nay VN đang có rất nhiều đấy chứ, thưa GS? Chẳng hạn VN hiện đang là thành viên của nhiều tổ chức lớn trên thế giới và khu vực như WTO, AFTA, NAFTA, v.v... tất cả đều yêu cầu ràng buộc VN phải cải cách, cải tổ theo hướng chung của thế giới?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Đúng là VN đang có những tác động bên ngoài, nhưng chúng chưa đủ sức tạo nên những thay đổi mang tính đột biến. Ta đã bỏ lỡ nhiều cơ hội lớn từ sau Đại hội 6 năm 1986.

Những năm 1990 là thời mà chính sách Mở cửa đã bắt đầu phát huy tác dụng, đời sống một bộ phận dân chúng khá lên đã kích thích toàn xã hội hừng hực, hứng thú làm giàu. Giai đoạn này, ngoài 3 điều kiện đầu cho sự phát triển đột biến của VN mà chúng tôi đã nói ở trên, điều kiện thứ 4 là "Mỗi người nhìn ra xung quanh thấy người khác khá hơn mình và bản thân mình có nhu cầu đó" đã hiện hữu ở mức cao.

Tuy nhiên, bước sang những năm 2000, dễ quan sát thấy rằng xã hội VN đã không còn sự phấn đấu hăng say như những năm 1990 nữa, dù VN đã hội nhập nhiều hơn, sâu rộng hơn với thế giới. Một bộ phận đáng kể trong cán bộ và dân chúng thấy rằng mình đã thoát khỏi tình trạng cùng cực và đã chuyển sang được trạng thái "trông lên thì chửa bằng ai, nhưng trông xuống thì chẳng ai bằng mình" nên đã hài lòng mà chững lại.

Một tướng lĩnh Campuchia bên chiếc xe thiết giáp do cha con ông Hải chế tạo hoàn chỉnh. Ảnh: LĐO

Cần một hệ giá trị mới

Vào thế kỷ 17, 18 tiếp xúc với văn minh phương Tây, chúng ta cũng có cơ hội cải cách rất lớn giống như Nhật Bản. Tự Đức là vị vua thông minh, có tài, có năng lực và tầm nhìn song vẫn thất bại, trong khi Nhật hoàng lúc ấy là cậu bé 3 tuổi mà cuộc cải cách của Nhật lại thành công. Chúng ta có thể rút ra kinh nghiệm gì từ thất bại này?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Khu vực Đông Bắc Á vốn thuộc loại hình trung gian chuyển tiếp. Văn hóa của Nhật có độ dương tính cao nhất trong số các quốc gia ở đây nên người Nhật không làm thì thôi, còn khi đã nhận thức ra thì họ làm tới nơi tới chốn. Trong lịch sử, họ thường có cách làm là tiếp thu cái mới rồi đóng cửa lại thẩm thấu, sửa chữa, nâng cấp rồi phát huy.

Trước kia, Nhật đã từng tiếp nhận văn hóa Trung Hoa theo cách như thế. Rồi khi người Nhật phát hiện họ thua châu Âu, họ bắt tay cải cách ngay. Từ "thoát Á luận" cho đến "thoát Á, nhập Âu", người Nhật đã đề ra mục tiêu nhận thức rất rõ ràng, thoát hẳn khỏi cái cũ, nhập hẳn vào cái mới chứ không lơ lửng. Bên cạnh vua Minh Trị, cả dân tộc Nhật, cả nền văn hóa đều cùng chung mục đích và quyết tâm nên họ tiếp thu và cải cách thành công.

Còn chúng ta, do thuộc loại hình văn hóa âm tính cho nên trong khi vua Tự Đức và vài nhân vật khác có tầm nhìn rộng và xa hơn nên thoát được, nhưng lại bị số đông bảo thủ kiềm xuống, lôi kéo trở lại. Cả triều đình không muốn thoát thì một mình vua cũng không làm được gì hơn.

Một nền văn hóa âm tính đậm đặc, với những con người lúc nào cũng chỉ lo "ổn định" luôn có một lực lượng bảo thủ không cho phép phái cấp tiến làm gì tới nơi tới chốn.

Bởi vậy mà VN rất khó có thoát ra được hoàn cảnh mà ta bị đặt vào, để có được những cú thay đổi ngoạn mục như Nhật Bản hay Hàn Quốc là các quốc gia Đông Bắc Á thuộc loại hình văn hóa trung gian. Dù có bậc minh quân như Tự Đức hay ai khác mà nếu chưa hội đủ cả 4 điều kiện như tôi đã đề cập thì cũng rất khó.

Với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin, cả thế giới ngày nay trở thành một ngôi nhà chung. Ắt rằng, chúng ta sẽ còn có nhiều "cú hích" tác động vào. Vậy theo GS, để tận dụng thời cơ quốc tế hóa cao độ như hiện nay, chúng ta phải làm gì nhằm tạo được sự thay đổi đột phá mạnh mẽ cho kịp với các nước?

GS.TSKH Trần Ngọc Thêm: Từ những điều trình bày trên, có thể thấy rất rõ nguyên nhân sự trì trệ sâu xa là nằm trong văn hóa và con người. Chính bởi vậy mà Nghị quyết 33 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI đã đặt vấn đề "xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước".

Nhưng chỉ Nghị quyết không thôi thì chưa đủ. Để xây dựng và phát triển văn hóa - con người thì cần phải thay đổi hệ giá trị. Thực ra, hệ giá trị VN tự nó đang biến động rất mạnh. Vấn đề là cần sớm nhận thức được xu hướng biến động, góp phần điều chỉnh và định hướng sự thay đổi đó từ tự phát thành tự giác, theo hướng có lợi nhất, để tạo nên sự phát triển đột biến một cách sớm nhất.

Trong một Chương trình KH & CN trọng điểm cấp Nhà nước mà tôi đang làm chủ nhiệm, chúng tôi nghiên cứu và phân tích kỹ sự biến động của hệ giá trị VN trong quá trình chuyển đổi từ văn hóa làng xã đến văn hóa đô thị, từ văn hóa nông nghiệp đến văn hóa công nghiệp, từ văn hóa khép kín đến văn hóa trong thời kỳ toàn cầu hoá và hội nhập. Một trong những trọng tâm là phân tích kỹ nguyên nhân dẫn đến biết bao nhiêu thói hư tật xấu của con người VN hiện nay. Bởi lẽ muốn thay đổi để đi lên, để phát triển thì phải xóa hết các nguyên nhân gây ra những tật xấu đó.

Chẳng hạn, tính cộng đồng tự nó không xấu, nhưng cộng đồng kiểu làng xã là gây ra sự cào bằng, bệnh sĩ diện, bệnh thành tích...; tính cộng đồng tình cảm gây ra tật thiếu ý thức, không tuân thủ pháp luật...; sự kết hợp của nhiều đặc trưng gây ra quốc nạn dối trá, tham nhũng... Vì vậy phải thay đổi cộng đồng tình cảm bằng cộng đồng lý trí; thay cộng đồng làng xã bằng cộng đồng xã hội, tức coi trọng quyền lợi xã hội chứ không phải của một làng hay của một nhóm lợi ích, v.v... Trên cơ sở đó đề xuất một hệ giá trị VN mới.

Tuy nhiên, đề xuất một hệ giá trị VN mới mới chỉ là bước khởi đầu. Để đưa hệ giá trị đó vào cuộc sống, để tạo ra những con người VN mới thì cần có quyết tâm rất cao của cấp lãnh đạo cao nhất và sự đồng lòng của toàn dân. Được như vậy, VN mới có thể thoát ra khỏi căn bệnh trì trệ của truyền thống văn hóa âm tính, tạo nên một bước phát triển đột biến mới trong giai đoạn hiện đại.

Xin cảm ơn GS!

Duy Chiến (thực hiện)

Văn hóa âm tính do bản chất con người tuy nhiên môi trường xã hội đóng vai trò quyết định. Phải phân tích diễn tiến của văn hóa âm tính qua thời gian tác động bởi môi trường xã hội. Khi so sánh cần có nhóm chứng lịch sử hay nhóm tự chứng có thể trong nước ngoài nước....?

2014 Tiếng Việt có dấu

Tiếng Việt có dấu
http://www.easyvn.com/tiengviet/index.php